قطعاً اشتغال برای افراد دارای معلولیت عامل کلیدی بهبود کیفیت زندگی، استقلال مالی و حضور موثر در جامعه است اما اشتغال معلولین یک مسئله چند وجهی با چالشها و پیشرفتهای مداوم است. شکاف قابل توجهی بین اشتغال افراد دارای معلولیت و افراد بدون معلولیت همچنان وجود دارد. تبعیض، فقدان محیطهای کاری قابل دسترس، آموزش ناکافی و عدم آگاهی کارفرمایان و جامعه در این نابرابری نقش دارند. معلولین در دسترسی به فرصتهای شغلی برابر با افراد غیرمعلول با چالشهای جدی مواجه هستند و این امر میتواند منجر به بیکاری و وابستگی اقتصادی شود.
برخی از مشکلات اشتغال معلولین
نبود آگاهی و نگرش منفی کارفرمایان:
بسیاری از کارفرمایان نسبت به تواناییهای افراد معلول آگاهی کافی ندارند و یا نگرش منفی نسبت به اشتغال آنها دارند.
مشکلات رفت و آمد:
بسیاری از معلولین برای رفت و آمد به محل کار با مشکل مواجه هستند، به ویژه در محیطهایی که دسترسی مناسبی برای آنها فراهم نشده است.
تبعیض در استخدام:
افراد معلول ممکن است در فرآیند استخدام و اشتغال با تبعیض مواجه شوند و فرصتهای شغلی برابر با افراد غیرمعلول را نداشته باشند.
نبود زیرساختهای مناسب و عدم انطباق محیط کار:
بسیاری از محیطهای کاری فاقد زیرساختهای مناسب برای حضور افراد دارای معلولیت هستند، مانند ویلچر، رمپ و سرویسهای بهداشتی مناسب.
نبود حمایتهای قانونی و مالی:
معلولین برای یافتن شغل و ایجاد کسب و کار نیاز به حمایتهای قانونی و مالی دارند که این حمایتها اغلب ناکافی است.
کمبود مهارتها و آموزش:
برخی از معلولین ممکن است به دلیل کمبود مهارتها یا آموزشهای مرتبط با شغل مورد نظر، در یافتن شغل با مشکل مواجه شوند.
مشکلات فردی:
خودباوری پایین و نبود مهارتهای کافی نیز میتواند از عوامل محدودکننده در اشتغال معلولین باشد.
مشکلات در سطح کلان:
مشکلاتی مانند عدم تخصیص منابع کافی به بهزیستی و خیریه و سوء مدیریت در این سازمان نیز میتواند بر اشتغال معلولین تاثیر منفی بگذارد.
راهکارهای پیشنهادی اشتغال معلولین
اصول کلیدی برای اشتغال افراد دارای معلولیت
- دسترسی برابر: محیط کار فیزیکی، ورودیها، پلتفرمهای دیجیتال، و فرآیندهای استخدام بدون مانع.
- تطبیق شغلی: نقشها و وظایف با نیازها و تواناییهای فرد هماهنگ شوند، با امکان کار از راه دور یا ساعات انعطافپذیر.
- حمایتهای کارفرمایی: ارائه بودجه یا حمایت برای تجهیزات کمکی، منابع آموزشی و دسترسی به خدمات توانبخشی در محیط کار.
- فرهنگ سازمانی: تربیت مدیران و همکاران برای پذیرش تفاوتها، کاهش تبعیض و تشویق کار تیمی و حضور فردی.
مدلهای فرصتهای شغلی
- کار از راه دور یا انعطافپذیر: نقشهای دیجیتال مانند پشتیبانی مشتری، ورود داده، توسعه وب، تولید محتوا، ترجمه، طراحی گرافیک.
- کار پروژهای/زنجیرهای: فرصتهای کوتاهمدت با بازه زمانی مشخص و دسترسی مناسب.
- کار تیمی با تطبیق تجهیزات: استفاده از ابزارهای کمکی (صفحهکلیدهای مخصوص، نمایشگر متن به صوت، نرمافزارهای تبدیل متن به صدای بلند) برای بهبود کارائی.
- کار در محیطهای دانشگاهی و دولتی: مشارکت در پروژههای پژوهشی، آموزشی، یا خدمات عمومی با زیرساختهای مناسب.
مداخلههای کلیدی برای کارفرمایان و سازمانها
- ارزیابی توانمندیها و نیازها: مصاحبههای دسترسی، تست بار کاری و نقشه راه توسعه مهارت.
- برنامهریزی تطبیقی و آموزش: کارگاههای آشنایی با تفاوتهای معلولیت، آموزش مدیریت پروژه برای تیمهای متنوع، منتورینگ.
- دسترسی و تجهیزات: ارائه تجهیزات کمکی، دسترسی قابل استفاده به نرمافزارها، و پشتیبانی فناوری.
- سیاستهای جذب و حفظ نیرو: ارائه مزایا برابر، فرآیندهای شفاف استخدام و برنامههای بازگشت به کار پس از تعطیلات یا موانع سلامت.
- مهارتهای درخواستی بازار کار: کار با کامپیوتر، زبانهای برنامهنویسی، مهارتهای دیجیتال پایه و پیشرفته.
- مهارتهای غیرمتنی: مدیریت زمان، ارتباطات مؤثر، کار گروهی، مدیریت استرس.
- رویکردهای خوداشتغالی: کارآفرینی برای افراد دارای معلولیت، توسعه کسبوکارهای کوچک با پشتیبانی منابع عمومی و خصوصی.
با توجه به این راهکارها و تلاش برای ایجاد یک جامعه فراگیر و عادلانه، میتوان امید داشت که مشکلات اشتغال معلولین به تدریج کاهش یابد و آنها بتوانند به عنوان نیروی فعال و مولد در جامعه مشارکت کنند.
موسسه خیریه فیاض بخش، به امید اشتغال و مستقل شدن مددجویان خود با کمک خیرین سعی در ایجاد محیطی مجهز برای آموزش و توانمندسازی معلولین نموده است.


